ميرزا شمس بخارايى

159

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

67 / 2 - فوت امير شاه مراد بر پايه نوشتهء محمّد سليم بخارايى ، امير شاه مراد در سال 1199 ه . ق / 1784 م ، پس از بركنارى ابو الغازى خان زمام حكمرانى بخارا را در دست گرفت . امير پس از شانزده سال حكومت ، در سال 1215 هجرى ( مير عبد الكريم بخارى 14 رجب 1214 ) به سن شصت و سه سالگى مرد و در « جوار مزار حضرت حاجى حبيب اللّه و حضرت آملا ، جانب جويبار بخارا » مدفون گرديد . كشكول سليمى / 262 - 260 ؛ بار تولد و ديگران سالهاى حكمرانى امير شاه مراد را ( 1215 - 1200 ه . ق / 1800 - 1785 م ) آورده‌اند ، كه با نظر محمّد سليم بخارايى فقط يك سال اختلاف دارد . تاريخ دولتهاى اسلامى و خاندانهاى حكومتگر ، ج 2 / 482 . يپيفانوا ، پژوهشگر روسى نيز سال 1800 - 1785 ميلادى را در سالهاى حكومت امير شاه مراد ذكر كرده است ؛ ولى كلمنت ماركام انگليسى سال جلوس امير را 1196 ه . ق / 1781 م ، آورده است . تعليقات سلاطين منغيتيه / 138 ؛ تاريخ ايران كلمنت ماركام / 103 . امير فرمانروايى نيرومند و پر توان بود . او سرزمينهاى كشاورزى را گسترش داد . بسيارى از مالياتها را كه در زمان پدرش دانيال بيك وضع شده بود و براى مردم سنگين و توان فرسا بود لغو كرد . در زمان وى ، آسياى مركزى به سه امير نشين : بخارا ، خيوه و خوقند تقسيم گرديد كه مركز سياسى آنها بخارا بود . البته در كنار آنها چند خان‌نشين نيمه استبدادى ديگر نيز در كرانهء جنوب رود آمو وجود داشت . بايد گفت كه آرامش نسبى حاكم بر بخارا در اين دوره ، زمينهء مناسبى را براى پيشرفت فراهم كرده بود . 67 / 17 - حكيم كوشبيگ در متن كتاب به صورت حاكم كوشبيگ و حكيم كوشبيگ آمده است . مؤلّف ناشناختهء ظفرنامهء خسروى از اين شخص به نام : « محمّد حكيم قوش بيگى » ياد كرده و از